Wyrok TSUE C-902/24: co naprawdę zmienia dla kredytobiorców i banków?

Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 22 stycznia 2026 r. w sprawie C-902/24 (Herchoski) to kolejny ważny element układanki w sporach frankowych. Choć nie jest to rozstrzygnięcie rewolucyjne, ma ono istotne znaczenie praktyczne – zarówno dla kredytobiorców, jak i dla strategii procesowych banków. Trybunał odpowiedział na pytania Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczące rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej. W szczególności chodziło o to, czy bank może – jeszcze w trakcie procesu – potrącać swoje roszczenie o zwrot kapitału z roszczeniami konsumenta, a także czy takie działania mogą wpływać na koszty procesu i w efekcie zniechęcać konsumentów do dochodzenia swoich praw.

O co był spór?

W praktyce sądowej coraz częściej dochodziło do sytuacji, w których bank formalnie broniąc ważności umowy, „na wszelki wypadek” zgłaszał potrącenie, wysyłał wezwania do zapłaty kapitału i próbował wykazać, że jego roszczenie jest już wymagalne. Celem było nie tylko ograniczenie kwoty należnej konsumentowi, ale także zbudowanie argumentu do obciążenia go częścią kosztów procesu. Sąd zapytał więc TSUE wprost: czy taka praktyka jest zgodna z dyrektywą 93/13 i zasadą skutecznej ochrony konsumenta.

Co powiedział TSUE?

Trybunał przyjął stanowisko wyważone, ale jednoznaczne. Potrącenie jako instytucja nie zostało zakazane, jednak TSUE wyraźnie zaznaczył, że:

• roszczenie banku o zwrot kapitału nie może być uznane za wymagalne, zanim sąd stwierdzi nieważność umowy,
• rozstrzygnięcie o kosztach nie może działać odstraszająco wobec konsumenta korzystającego z ochrony prawa unijnego.

Oznacza to, że banki nie mogą „uprzedzać” wyroku i wykorzystywać instrumentów procesowych w sposób, który w praktyce neutralizowałby skutki nieważności umowy.

Jak to dziś wygląda w sądach?

Polskie sądy od dłuższego czasu orzekają na korzyść kredytobiorców, a linia orzecznicza jest stabilna: nieważność umów frankowych, brak wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, pełna ochrona konsumenta. Wyrok TSUE C-902/24 nie zmienia tego kierunku, ale go uszczelnia.

– To rozstrzygnięcie jasno pokazuje, że bank nie może wykorzystywać przewagi proceduralnej do osłabienia pozycji konsumenta – komentuje mec. Stanisław Rachelski z kancelarii Rachelski i Wspólnicy. – TSUE po raz kolejny potwierdził, że ochrona wynikająca z dyrektywy 93/13 musi być realna, a nie czysto formalna.

Strategia banków pod lupą

Wyrok ma również znaczenie w kontekście strategii odstraszania kredytobiorców. W ostatnich latach banki próbowały zniechęcać klientów do składania pozwów, grożąc roszczeniami o zwrot kapitału, odsetkami czy wzajemnymi pozwami.

– TSUE wyraźnie ogranicza sens takich działań – wskazuje mec. Michał Kanabaja. – Skoro bank i tak nie może uzyskać nic ponad zwrot kapitału, a jego roszczenie nie jest wymagalne przed stwierdzeniem nieważności umowy, to ekonomiczny sens pozywania kredytobiorców staje się coraz bardziej wątpliwy.

Istotne znaczenie ma także wątek kosztów procesu. Trybunał podkreślił, że sądy krajowe muszą stosować przepisy w taki sposób, aby konsument nie ponosił negatywnych konsekwencji finansowych tylko dlatego, że bank zgłosił potrącenie.

– To bardzo ważne z punktu widzenia psychologii procesu – dodaje mec. Karolina Kuleta. – Wielu kredytobiorców obawia się kosztów i wzajemnych pozwów. TSUE jasno mówi: prawo unijne nie pozwala na tworzenie mechanizmów, które mają zniechęcać konsumentów do dochodzenia swoich praw.

Co to oznacza dla kredytobiorców?

Wyrok TSUE C-902/24 nie pogarsza sytuacji frankowiczów. Przeciwnie, wzmacnia przewidywalność sporów i potwierdza, że: bank nie może „straszyć” koniecznością natychmiastowego zwrotu kapitału. przed wyrokiem, nieważność umowy pozostaje kluczowa, a koszty procesu nie mogą być narzędziem nacisku. W praktyce oznacza to dalsze osłabienie strategii procesowych banków i potwierdzenie, że droga sądowa dla kredytobiorców pozostaje bezpieczna i racjonalna.

Z artykułu dowiesz się:

• jakie było tło sporu w sprawie frankowych umów kredytowych skierowane do TSUE,
• jak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zinterpretował przepisy dotyczące rozliczeń po unieważnieniu umowy,
• w jaki sposób wyrok TSUE wpływa na możliwość potrącania roszczeń przez banki przed stwierdzeniem nieważności umowy,
• jak polskie sądy obecnie interpretują kwestie związane z umowami frankowymi w kontekście wyroku TSUE,
• jak wyrok wpływa na strategiczne podejście banków w sporach sądowych z kredytobiorcami,
• jakie znaczenie z punktu widzenia ochrony konsumenta mają decyzje TSUE dotyczące kosztów procesowych,
• dlaczego obawy związane z kosztami procesowymi i innymi roszczeniami banków mogą zostać oddalone,
• jakie są praktyczne konsekwencje wyroku dla frankowiczów w kontekście ich strategii dochodzenia praw.