Słupy energetyczne na działce od kilkudziesięciu lat? Sąd Najwyższy wzmacnia prawa właścicieli nieruchomości

Czy przedsiębiorstwo energetyczne może bezpłatnie korzystać z prywatnej działki tylko dlatego, że słupy i linie przesyłowe znajdują się na niej od kilkudziesięciu lat? Najnowsze postanowienie Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2026 r. (II CSKP 85/23) dostarcza właścicielom nieruchomości istotnych argumentów w sporach o zasiedzenie służebności przesyłu.

Wielu właścicieli gruntów od lat mierzy się z podobnym problemem. Na ich nieruchomościach znajdują się słupy energetyczne, linie wysokiego napięcia lub inne urządzenia przesyłowe, które ograniczają możliwość korzystania z działki, utrudniają prowadzenie działalności rolniczej, a niekiedy wpływają na wartość nieruchomości. Gdy właściciele występują o wynagrodzenie, przedsiębiorstwa energetyczne często powołują się na zasiedzenie służebności. Argumentują, że wieloletnie korzystanie z gruntu pozwoliło im nabyć odpowiednie uprawnienia bez konieczności zapłaty. Postanowienie Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2026 r. pokazuje jednak, że taka argumentacja może być skutecznie kwestionowana.

Słupy energetyczne na prywatnej działce. Spór o 120 tysięcy złotych

Sprawa rozpoznawana przez Sąd Najwyższy dotyczyła właścicieli dwóch nieruchomości, na których od lat siedemdziesiątych XX wieku znajdowały się urządzenia energetyczne. Obecność słupów i linii przesyłowych powodowała konkretne utrudnienia. Podczas prac rolniczych konieczne było zatrzymywanie maszyn, składanie ich elementów oraz omijanie przeszkód. Generowało to dodatkowe koszty i wydłużało czas pracy. Problemem był również dostęp ekip technicznych do urządzeń znajdujących się w głębi nieruchomości. Właściciele wystąpili do sądu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem.

Sąd Rejonowy przyznał im 120 000 zł jednorazowego wynagrodzenia. Kwota została ustalona na podstawie opinii biegłego, który uwzględnił m.in. ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, zajęcie części powierzchni przez urządzenia oraz wpływ infrastruktury na wartość gruntów. Po apelacji przedsiębiorstwa energetycznego Sąd Okręgowy zmienił jednak rozstrzygnięcie i oddalił wniosek właścicieli. Uznał bowiem, że przedsiębiorstwo nabyło już odpowiednią służebność przez zasiedzenie, którego termin miał upłynąć w styczniu 2011 roku. Właściciele nie zgodzili się z takim stanowiskiem i skierowali sprawę do Sądu Najwyższego.

Zasiedzenie służebności przesyłu. Dlaczego 3 sierpnia 2008 roku jest tak ważny?

Kluczowym zagadnieniem okazała się możliwość zaliczania okresu korzystania z nieruchomości sprzed 3 sierpnia 2008 roku. To właśnie tego dnia weszły w życie przepisy wprowadzające do Kodeksu cywilnego służebność przesyłu. Wcześniej przedsiębiorstwa energetyczne powoływały się na konstrukcję służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu. Pozwalało im to argumentować, że odpowiednie prawo do korzystania z nieruchomości zostało nabyte wskutek upływu czasu. W postanowieniu II CSKP 85/23 Sąd Najwyższy zakwestionował taką interpretację. Wskazał, że prawa rzeczowe mogą powstawać wyłącznie w formach przewidzianych przez ustawę. Nie można poprzez rozszerzającą wykładnię przepisów tworzyć nowych praw obciążających cudzą własność. Sąd zwrócił również uwagę na różnice między służebnością gruntową a służebnością przesyłu. Pierwsza służy zwiększeniu użyteczności innej nieruchomości, druga natomiast umożliwia przedsiębiorcy korzystanie z cudzej nieruchomości w związku z eksploatacją urządzeń przesyłowych. To istotna różnica, szczególnie w sprawach, w których przedsiębiorstwo energetyczne powołuje się na kilkudziesięcioletnią historię istnienia infrastruktury.

Sąd Najwyższy uchylił rozstrzygnięcie niekorzystne dla właścicieli

Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną właścicieli, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Co szczególnie ważne, sąd odwoławczy przyjął wcześniej, że zasiedzenie nastąpiło w 2011 roku, a więc już po wprowadzeniu służebności przesyłu do Kodeksu cywilnego. Do obliczenia terminu wykorzystano jednak również okres wcześniejszy. Sąd Najwyższy zakwestionował podstawę prawną takiego rozumowania. Rozstrzygnięcie to może mieć znaczenie dla właścicieli nieruchomości, którym przedsiębiorstwa przesyłowe odmawiają ustanowienia odpłatnej służebności, powołując się na okres korzystania z gruntu rozpoczęty jeszcze przed 2008 rokiem. Należy jednak podkreślić, że Sąd Najwyższy nie zasądził ostatecznie 120 000 zł na rzecz właścicieli. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, a jej końcowy wynik będzie zależał od dalszych ustaleń.

Czy za słupy energetyczne na działce należy się wynagrodzenie?

Obecność słupów, linii energetycznych lub innych urządzeń przesyłowych na prywatnej nieruchomości może stanowić podstawę do dochodzenia określonych roszczeń. W zależności od okoliczności sprawy właściciel może rozważyć m.in.:

• ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem;
• dochodzenie wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości bez odpowiedniego tytułu prawnego;
• weryfikację twierdzeń przedsiębiorstwa dotyczących zasiedzenia;
• analizę wpływu infrastruktury na wartość nieruchomości i możliwości jej wykorzystania.

Nie każda sprawa prowadzi jednak do przyznania wynagrodzenia. Istotne znaczenie mają dokumenty dotyczące nieruchomości, historia urządzeń, sposób korzystania z gruntu oraz ewentualne wcześniejsze decyzje administracyjne i orzeczenia sądowe. Warto również pamiętać, że nie istnieje jedna, uniwersalna stawka wynagrodzenia za słup energetyczny. Wysokość ewentualnej zapłaty zależy od okoliczności konkretnej nieruchomości i zakresu jej obciążenia.

Operator twierdzi, że doszło do zasiedzenia? Warto zweryfikować jego stanowisko

Przedsiębiorstwa energetyczne często wskazują, że urządzenia znajdują się na działce od kilkudziesięciu lat, a zatem uzyskały już prawo do korzystania z gruntu. Taka odpowiedź nie powinna automatycznie kończyć sprawy. W szczególności warto ustalić:

1. Kiedy urządzenia zostały wybudowane i czy były później przebudowywane?
2. Na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorstwo rozpoczęło korzystanie z nieruchomości?
3. Czy istnieją umowy, decyzje administracyjne lub wcześniejsze orzeczenia dotyczące urządzeń?
4. Jaki okres przedsiębiorstwo zalicza do zasiedzenia?
5. Czy powoływane przez operatora uprawnienie obejmuje rzeczywisty zakres korzystania z nieruchomości?

Postanowienie Sądu Najwyższego z 11 czerwca 2026 roku, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku (P 10/16), stanowią ważne punkty odniesienia w analizie takich sporów. Nie oznacza to jednak automatycznego wyłączenia zasiedzenia we wszystkich sprawach dotyczących urządzeń przesyłowych. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny prawnej, uwzględniającej aktualne orzecznictwo i dokumentację.

Masz słupy energetyczne na działce? Sprawdź, czy możesz dochodzić wynagrodzenia

Wieloletnia obecność urządzeń energetycznych na prywatnym gruncie nie oznacza automatycznie, że przedsiębiorstwo ma prawo korzystać z nieruchomości bez wynagrodzenia.

W Kancelarii Rachelski i Wspólnicy analizujemy sytuację prawną właścicieli nieruchomości obciążonych urządzeniami przesyłowymi, w tym słupami energetycznymi i liniami wysokiego napięcia. Weryfikujemy podstawy korzystania z gruntu przez przedsiębiorstwa, analizujemy możliwość dochodzenia wynagrodzenia oraz oceniamy argumenty dotyczące zasiedzenia służebności. Jeżeli na Państwa działce znajdują się słupy energetyczne, linie przesyłowe lub inne urządzenia infrastruktury technicznej, zachęcamy do kontaktu z kancelarią i skorzystania z bezpłatnej wstępnej analizy sprawy. Sprawdzimy, czy istnieją podstawy do dochodzenia roszczeń i jakie działania prawne można podjąć.