W małej firmie lepiej powołać członków zarządu na wspólną kadencję

Brak precyzyjnych zasad obsadzania zarządu i rady nadzorczej spółki może być powodem konfliktów personalnych.

– Aby uniknąć zbędnych problemów i komplikacji, które mogą znacznie utrudnić lub nawet uniemożliwić sprawne działanie spółki akcyjnej lub z ograniczoną odpowiedzialnością, należy dokładnie ustalić długość kadencji członków poszczególnych organów w statucie bądź umowie spółki – radzi Stanisław Rachelski, radca prawny, wspólnik zarządzający Kancelarii Prawniczej Rachelski i Wspólnicy.

Kadencja, a przepisy k.s.h.

Jak podkreśla, należy przy tym uwzględnić przepisy zawarte w art. 369 i art. 370 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Z regulacji tych wynika, że kadencją jest okres sprawowania funkcji przez członka zarządu (ewentualnie członka rady nadzorczej). W spółce akcyjnej okres ten nie może być dłuższy niż pięć lat. Natomiast w przypadku spółki z o.o. członek zarządu może być powołany również na czas nieokreślony.

Wątpliwości wokół powołań na czas nieokreślony

Warto jednak zauważyć, że powoływanie członków zarządu na czas nieokreślony w spółkach z o.o. budzi wątpliwości. Przykładowo w uchwale z 21 lipca 2010 r., sygn. akt III CZP 23/10, Sąd Najwyższy orzekł, że jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, to mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu także wtedy, gdy według uchwały wspólników powołanie nastąpiło na czas nieokreślony).

Dwa modele kadencji członków zarządu lub rady nadzorczej

– Z przepisów k.s.h. wynika, że czas trwania kadencji członków zarządu (lub rady nadzorczej) można ustalać na dwa sposoby. Zgodnie z pierwszym kadencja członków zarządu (rady nadzorczej) spółki jest wspólna. Natomiast drugie rozwiązanie przewiduje, że każdy członek zarządu (lub rady nadzorczej) powoływany jest na oddzielną, niezależną od innych członków kadencję – mówi Stanisław Rachelski.

Na czym polega wspólna kadencja?

Jeżeli zatem ze statutu lub umowy spółki wynika, że kadencja członków zarządu lub rady nadzorczej jest wspólna, to wszyscy członkowie danego organu powoływani są w jego skład na okres, który jest dla nich wspólny i zakończy się w tym samym czasie. Przykładowo jeżeli członków zarządu czy rady nadzorczej powołano na 4-letnią kadencję 19 czerwca 2012 r., to ich kadencja upłynie 19 czerwca 2016 r. Jeżeli jednak w czasie trwania tej kadencji któryś z członków rady nadzorczej będzie odwołany, zrezygnuje z pełnionej funkcji lub umrze, to jego następca będzie w pewnym sensie kontynuował mandat swego poprzednika. Jego mandat wygaśnie jednocześnie z mandatami tych osób, które zostały powołane na samym początku kadencji.

Indywidualna kadencja – jak to działa?

Jednak w spółce może również funkcjonować drugie wspomniane rozwiązanie, przewidujące, że każdy członek zarządu (lub rady nadzorczej) powoływany jest na indywidualną, niezależną od innych członków kadencję.

– W takim przypadku jeśli nawet pierwotnie wszystkie osoby zostały powołane w tym samym dniu i zgodnie ze statutem lub umową spółki dotyczy ich taka sama kadencja, to w razie rezygnacji z pełnionej funkcji, śmierci czy też odwołania jednego z członków zarządu czy rady nadzorczej dla powołanego następcy zaczyna biec nowa, jego własna kadencja liczona od dnia powołania – podkreśla Stanisław Rachelski. 

Przykład praktyczny różnicy w kadencjach

Wskazuje, że przykładowo w spółce 19 czerwca 2012 r. powołano 3-osobowy zarząd (w składzie X, Y i Z) na okres 4 lat. Gdyby się zdarzyło, że np. 14 sierpnia 2013 r. zostałby odwołany członek zarządu X, a w jego miejsce powołano by osobę W, to z dniem 14 sierpnia 2013 r. ta nowa osoba rozpoczęłaby swą odrębną, indywidualną 4-letnią kadencję. W takim przypadku, biorąc pod uwagę to, że każdy z członków rady nadzorczej ma swoją indywidualną kadencję, kadencja członków zarządu Y i Z zakończy się 19 czerwca 2016 r., natomiast kadencja członka zarządu upłynie 14 sierpnia 2017 r.

Stanisław Rachelski zwraca jednak uwagę, że w praktyce bardziej popularne jest rozwiązanie przewidujące wspólną kadencję członków organów spółki. Jest ono prostsze i łatwiejsze do kontrolowania, a więc lepsze zwłaszcza dla niewielkich spółek.