Czy WIBOR jest zgodny z prawem?

Wskaźnik WIBOR od lat stanowi podstawę oprocentowania wielu kredytów hipotecznych w Polsce. Jednak w ostatnim czasie pojawiły się wątpliwości dotyczące jego zgodności z prawem oraz wpływu na interesy kredytobiorców. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej legalności WIBOR-u, analizując aktualne orzecznictwo sądowe, stanowiska instytucji nadzorczych oraz potencjalne konsekwencje dla posiadaczy kredytów opartych na tym wskaźniku.

Czy WIBOR jest zgodny z prawem? Aspekty prawne

WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) nie jest bezpośrednio uregulowany w polskim prawie, jednak jego stosowanie opiera się na unijnym Rozporządzeniu BMR (2016/1011), które określa zasady funkcjonowania wskaźników referencyjnych w instrumentach finansowych. WIBOR, jako wskaźnik referencyjny jest powszechnie stosowany w umowach kredytowych, szczególnie w kredytach hipotecznych o zmiennym oprocentowaniu. Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o kredycie hipotecznym, jeżeli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania, bank ma obowiązek określić stopę procentową jako sumę wartości wskaźnika referencyjnego oraz marży. W praktyce WIBOR jest najczęściej stosowanym wskaźnikiem referencyjnym w Polsce. Jego wartość jest ustalana codziennie na podstawie deklaracji największych banków działających na polskim rynku. WIBOR jest uznawany za wskaźnik rynkowy, a jego wysokość jest ustalana w oparciu o transparentne mechanizmy rynkowe. Zastosowanie tej stawki zostanie do 2025 r. zastąpione przez nowy indeks WIRON.

Stanowisko instytucji nadzorczych wobec legalności WIBOR

Komitet Stabilności Finansowej (KSF) oraz Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) jednoznacznie potwierdzają legalność wskaźnika referencyjnego WIBOR. W swoich stanowiskach podkreślają, że:

• WIBOR jest kluczowym wskaźnikiem referencyjnym zgodnym z Rozporządzeniem BMR.
• Administrator WIBOR, GPW Benchmark S.A., posiada zezwolenie KNF na prowadzenie działalności, co potwierdza spełnienie wszystkich wymogów prawnych.
• Próby podważania wiarygodności WIBOR mogą prowadzić do ryzyka systemowego, zagrażając stabilności polskiego systemu finansowego.

KNF zaznacza, że nie ma podstaw prawnych do kwestionowania WIBOR na mocy Dyrektywy 93/13 dotyczącej nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.

Orzecznictwo sądowe dotyczące WIBOR w umowach kredytowych

Orzecznictwo sądowe dotyczące WIBOR w umowach kredytowych jest zróżnicowane, co wpływa na sytuację kredytobiorców. Niektóre sądy uznają stosowanie WIBOR za zgodne z prawem, podczas gdy inne kwestionują jego legalność.

• Sąd Okręgowy w Suwałkach w wyroku z 22 stycznia 2025 r. (sygn. I C 332/24) uznał umowę kredytu z WIBOR za nieważną, wskazując na brak przejrzystości w informowaniu kredytobiorców o ryzyku zmiennego oprocentowania.
• Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z 25 czerwca 2024 r. (sygn. VI ACz 1125/23) przyznał kredytobiorcy zabezpieczenie roszczeń, wstrzymując obowiązek spłaty rat kredytu opartego na WIBOR.
• Z kolei Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 1 sierpnia 2024 r. (sygn. V Cz 806/24) uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia abuzywności postanowień umów kredytów złotowych opartych na WIBOR.

Te rozbieżności w orzecznictwie powodują niepewność wśród kredytobiorców, którzy mogą mieć trudności z przewidzeniem skutków prawnych swoich umów kredytowych opartych na WIBOR. Warto śledzić dalszy rozwój sytuacji oraz ewentualne wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które mogą wpłynąć na ujednolicenie stanowiska sądów krajowych.

Co ma zrobić kredytobiorca?

Kredytobiorcy posiadający kredyty hipoteczne oparte na WIBOR powinni podjąć następujące kroki:

1. Analiza umowy kredytowej: Skonsultuj się z kancelarią prawną specjalizującą się w sprawach kredytów hipotecznych. Profesjonalna analiza umowy pozwoli ocenić, czy zawiera ona klauzule abuzywne lub inne nieprawidłowości związane z WIBOR.
   
2. Ocena ryzyka i korzyści: Na podstawie analizy prawnej, kancelaria przedstawi możliwe scenariusze działania, w tym potencjalne korzyści z ewentualnego unieważnienia umowy lub usunięcia WIBOR z umowy kredytowej.
   
3. Podjęcie decyzji o dalszych krokach: W zależności od wyników analizy, kredytobiorca może zdecydować się na:
   
   • Negocjacje z bankiem: Wystąpienie z reklamacją produktu kredytowego i wniosek o przekazanie szczegółowej dokumentacji.
     
   • Postępowanie sądowe: Sporządzenie pozwu i wystąpienie na drogę sądową w sprawie nadużyć banku związanych z kredytem.
     

Warto pamiętać, że niektóre kancelarie oferują bezpłatną analizę umowy kredytowej oraz reprezentację w postępowaniach sądowych, co może znacząco ułatwić proces dochodzenia swoich praw.

Z artykułu dowiesz się:

• Czym jest WIBOR i na jakiej podstawie funkcjonuje w polskim systemie prawnym.
• Dlaczego pojawiają się wątpliwości co do legalności WIBOR i jakie są podstawy tych zastrzeżeń.
• Jakie stanowisko w sprawie legalności WIBOR zajmują instytucje państwowe i nadzorcze.
• Jakie rozbieżności występują w orzecznictwie sądowym dotyczącym kredytów opartych na WIBOR.
• Jakie kroki może podjąć kredytobiorca, aby ocenić, czy jego umowa kredytowa zawiera klauzule niezgodne z prawem.