WIBOR pod lupą TSUE – Kluczowy wyrok już 11 czerwca 2025 roku

W środę, 11 czerwca 2025 roku o godzinie 9:30, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyda orzeczenie w sprawie C-471/24, które może wywołać istotne skutki dla kredytobiorców złotowych i całego sektora finansowego w Polsce. W centrum zainteresowania znajduje się klauzula zmiennego oprocentowania powiązana ze wskaźnikiem WIBOR – jednym z podstawowych elementów konstrukcji kredytów hipotecznych w złotówkach. Dla wielu kredytobiorców może to być początek możliwości podważania niektórych warunków umownych – podobnie jak miało to miejsce w przypadku spraw frankowych. Dla sektora bankowego – to realny test stabilności modelu kredytowania i zakresu odpowiedzialności informacyjnej wobec konsumenta.

Sedno sporu o WIBOR – problemy kredytów złotowych

Sprawa dotyczy kredytów hipotecznych opartych na oprocentowaniu ustalanym jako suma stałej marży banku oraz wskaźnika referencyjnego WIBOR, odzwierciedlającego koszt pozyskiwania finansowania przez banki. Wraz z gwałtownym wzrostem stóp procentowych w 2022 roku, WIBOR znacząco wzrósł, co dla tysięcy gospodarstw domowych oznaczało drastyczny skok wysokości rat.

W odpowiedzi zaczęły pojawiać się pozwy, w których kredytobiorcy kwestionują prawidłowość konstrukcji umowy kredytowej – wskazując, że sposób ustalania oprocentowania był nieprzejrzysty, a ryzyko związane z WIBOR-em nie zostało im właściwie wyjaśnione. Punktem zwrotnym stała się decyzja Sądu Okręgowego w Częstochowie, który 31 maja 2024 r. wystąpił do TSUE z czterema pytaniami prejudycjalnymi.

Sprawa C-471/24 dotyka fundamentalnego zagadnienia ochrony konsumenta w sektorze finansowym – przejrzystości umowy i pełnej informacji o ryzykach. WIBOR, choć technicznie określany jako wskaźnik rynkowy, nie jest tworzony w sposób całkowicie niezależny od instytucji finansowych. Wielu kredytobiorców, podpisując umowy, nie miało realnej świadomości mechanizmów jego kształtowania ani skali potencjalnego ryzyka. Jeśli Trybunał potwierdzi, że klauzule odwołujące się do WIBOR-u mogą być uznane za nieuczciwe, otworzy to drogę do masowego kwestionowania takich zapisów.
Dla naszych klientów może to oznaczać realne zmniejszenie rat lub nawet unieważnienie części lub całości umowy, podobnie jak w przypadku tzw. „spraw frankowych”. Przygotowujemy się na dynamiczny wzrost zainteresowania pozwami w drugiej połowie 2025 roku. – komentuje radca prawny Stanisław Rachelski

Pytania polskiego sądu do TSUE

W uproszczeniu chodzi o to, czy:

1. postanowienia umowne odwołujące się do WIBOR-u mogą być oceniane pod kątem abuzywności (art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13),
2. jeśli tak – czy brak wystarczającej przejrzystości tych klauzul umożliwia sądową kontrolę ich uczciwości (art. 4 ust. 2 dyrektywy),
3. czy nieuwzględnienie istotnych informacji o ryzyku może prowadzić do uznania takiej klauzuli za nieuczciwą (art. 3 ust. 1),
4. i wreszcie – czy umowa może dalej obowiązywać, jeśli wyeliminuje się z niej odniesienie do WIBOR-u, pozostawiając wyłącznie marżę banku (art. 6 ust. 1 dyrektywy).

Możliwe scenariusze orzeczenia

Scenariusz prokonsumencki: TSUE dopuści kontrolę WIBOR-u pod kątem nieuczciwości i uzna, że niewystarczające poinformowanie klienta o ryzyku może prowadzić do eliminacji tej klauzuli. Wówczas umowa mogłaby pozostać w mocy z oprocentowaniem opartym wyłącznie o marżę – oznaczałoby to realne obniżenie rat.

Scenariusz pro-bankowy: TSUE przyjmie, że klauzule WIBOR-owe wynikają z przepisów prawa i jako takie nie podlegają ocenie pod kątem nieuczciwości. W takim wypadku możliwość ich podważania przez konsumentów zostałaby zasadniczo wykluczona.

Scenariusz pośredni: Trybunał nie zamknie sądom drogi do badania tych klauzul, ale ograniczy ich ocenę do sytuacji, w których można wykazać brak przejrzystości lub niepełne poinformowanie o ryzyku.

Konsekwencje wyroku TSUE dla rynku

Bez względu na treść wyroku, jego znaczenie będzie doniosłe. W przypadku uznania WIBOR-u za element możliwy do podważenia, możliwa jest fala pozwów, porównywalna ze sprawami frankowymi. Banki już podejmują działania zabezpieczające – proponują ugody, zachęcają do kredytów o stałym oprocentowaniu i postulują zmiany legislacyjne.

Wyrok będzie wskazówką dla sądów krajowych, ale każdy przypadek powinien być oceniany odrębnie – zwłaszcza pod kątem sposobu przedstawienia klientowi informacji o ryzyku kredytowym. Kluczowe będą dokumenty, symulacje rat oraz rozmowy kredytowe. Już teraz doradzamy kredytobiorcom zabezpieczanie dowodów i konsultowanie się z wyspecjalizowanymi kancelariami. – dodaje radca prawny Michał Tomasiak

Z kolei pozytywny dla banków wyrok nie zakończy całkowicie debaty – ale znacząco ograniczy skalę ryzyka prawnego po ich stronie i ustabilizuje sytuację prawną kredytów złotowych.

Podsumowanie

Orzeczenie TSUE w sprawie C-471/24 może stać się jednym z najważniejszych momentów dla polskich kredytobiorców złotowych i całego rynku finansowego. Niezależnie od tego, czy Trybunał przyzna rację konsumentom, czy bankom, skutki wyroku będą odczuwalne – zarówno w sferze prawnej, jak i ekonomicznej. Dla kredytobiorców może to oznaczać nowe możliwości ochrony swoich praw, dla sektora bankowego – konieczność dostosowania praktyk i być może kolejny test odporności systemu. Już dziś warto uważnie śledzić rozwój sytuacji i przygotować się na różne scenariusze – korzystając z pomocy wyspecjalizowanych kancelarii oraz dbając o własne bezpieczeństwo prawne.

Jeśli potrzebujesz wsparcia, wyślij do nas umowę do analizy WIBOR

Z artykułu dowiesz się:

• Czego dotyczy sprawa C-471/24 przed TSUE – ocena klauzul WIBOR w kredytach hipotecznych.
• Jakie pytania prejudycjalne zadał Sąd Okręgowy w Częstochowie – legalność i przejrzystość WIBOR.
• Dlaczego WIBOR budzi kontrowersje – brak pełnej świadomości mechanizmu ustalania wskaźnika.
• Jakie mogą być skutki wyroku TSUE – obniżenie rat, zwrot nadpłat, unieważnienie umów.
• Jakie konsekwencje wyrok może mieć dla sektora bankowego – masowe kwestionowanie umów kredytowych.
• Dlaczego wyrok TSUE może być przełomowy – możliwe podobieństwa do spraw frankowych.